Ц.Мөнхжаргал: Ээж нь охиноо бус малгайг нь асуусныг дуулаад би гутарсан

Twitter Print
2013 оны 11-р сар 20-нд 11:24 цагт
Мэдээний зураг,

Манай албаныхан “Би аврах л ёстой” гэж зүтгэдэг-

Одоогоос дөрвөн жилийн өмнө таван давхраас үсэрсэн охины амийг аварсан, онцгой байдлын хошууч Ц.Мөнхжаргал өдгөө Налайх дүүргийн Онцгой байдлын хэлтсийн Аврах гал унтраах 28 дугаар ангийн захирагчаар ажиллаж байна. Түүнтэй уулзаж ярилцлаа. 

-Та ажил амьдралынхаа гарааг гал сөнөөгчөөс эхэлсэн гэсэн. Яагаад энэ мэргэжлийг сонгосон юм бэ? 
-Аав, ээж хоёр минь цэргийн хүмүүс. Мөрдэс зүүсэн хүн их сайхан харагддаг шүү дээ. Аав, ээжийгээ хараад цэргийн хүн болно гэж боддог байлаа. Аравдугаар ангиа төгсөөд Цагдаагийн академи, Цэргийн их сургууль хоёрт шалгалт өглөө. Хамгийн сүүлчийн шалгалтын өдөр давхацчихаар нь Цэргийн их сургуулийг сонгосон. Гэтэл 0.5 оноо дутаад орж чадаагүй. Ажилгүй, сургуульг үй нэг хэсэг явлаа. Гэтэл нэг өдөр ээж минь “Гал сөнөөгч ажилд авна гэж байна. Миний хүү очоод үз” гэсэн. Гал сөнөөгч гэх үг миний чихэнд ойрхон, сайхан дуулдаад сэргэх шиг болсон. Манай гэр Таван шард байсан юм. 

Гэрийн ойролцоох гал унтраах 26 дугаар ангийн хашаанд бид өдөржин тоглодог болохоор сэтгэлд нэг л дотно санагддаг байв. Гал сөнөөгчдийг хараад бахархана, машинд нь сууж үзэх гэж гуйна. Ингээд л би 26 дугаар ангийн даргатай уулзаад, төв рүү ирж курст суугаад гал сөнөөгч болсон. Хурандаа Н.Цогтбаяр намайг хариуцан, гал сөнөөхөд юу анхаардаг, галын техник ямар байдгийг зааж өгсөн болохоор би түүнийг багшаа гэж хүндэлдэг. 

-Дунд сургууль төгсөөд удаагүй хүүхдэд гал сөнөөгчөөр ажиллана гэдэг амаргүй байсан байх. Аливаа зүйлийн анхных хамгийн тод, бас дурсамжтай байдаг шүү дээ. Таны унтраасан галын дуудлага хаана байсан бэ? 
-Тийм шүү, анхны юм бүхэн сонин, бас сайхан. Аврах, гал унтраах 10 дугаар ангид 1996 онд гал сөнөөгчөөр очлоо. Юу ч үзээгүй хүүхэд ах нарыг дагаад л, юу хийж, яаж ажиллаж байгааг харна. Гэтэл нэг өдөр дуудлага ирлээ. Офицеруудын ордны дээвэр шатаж байна гэсэн. Би хамт явсан. “Акулууд” гал унтрааж байгааг хараад ойр зуурхан туслаад л гүйж явлаа. 

Гэтэл салаан дарга “Мөнхжаргал тэр хоолой нөх” гэсэн. Би хоолой нөхөж үзээгүй болохоор харж байгаад өөрийнхөөрөө хийх гэж оролдов. Усны хоолой даралтаа дийлэхгүй задарсныг би дээрээс нь дараад нөхөх гэж үзлээ. Ус нь сад тавиад би усанд орсон хулгана шиг болтол ноцолдсоор арай ядан залгасан. Өөр нэг хоолой задартал туршлагатай нэг ах татаж байснаа ганцхан эргүүлээд хэдхэн минутын дотор нөхчихдөг байгаа. Ах нар ч ажлаа хийж дууслаа. Би хий хөөрсөн амьтан дээвэр дээр нь гарчихсан, гар, нүүр нил хөө тортог болчихсон амьтан гүйгээд л. Тэр галыг өөрөө унтраачихсан юм шиг их додигор байж билээ. Одоо бодохоор инээд хүрдэг юм. 

-Ажиллаж байгаад галын техникчээр сурсан юм уу? 
-Тийм ээ, гурван жил гал сөнөөгч өөр ажиллаж байгаад Цагдаагийн академид элсэн орсон. Хамгийн их ачаалалтай ангид ажиллаж байсан болохоор би гал сөнөөх ажилд нэлээд гаршсан. Манай анги жилдээ 300- 350 удаа галын дуудлага хүлээн авч ажилладаг байсан. Гэхдээ нэг ч удаа гал сөнөөж үзээг үй хүүхдүүд манай ангид цөөнгүй байсан. Хөдөө орон нутагт тэр бүр гал гардаггүй болохоор тэр байх. 

-Та энэ албанд зүтгээд олон жил болж байгаа юм байна. Амь дүйсэн аврах ажилд удаа дараа оролцож байсан байх. Энэ талаар яривал уншигчдад сонин байх болов уу? 
-Нэрнээсээ авахуулаад л манайхан ямар газарт очдог нь тодорхой байдаг. Гал, усны аюул, ой хээрийн түймэр, малын гоц халдварт өвчин гээд бүх эрсдэлтэй үед бид бэлэн байж, бусдыг аврах үүрэгтэй. 18 жил ажиллахдаа олон гамшигтай нүүр тулж байлаа. Хүмүүс хэдэн хүний амь аварсан бэ гэж их асуудаг. Онцгой байдлын аврагч нар гар нийлэн ажиллаж, цаг хугацаа алдалгүй хүний амь авардаг. Тэр болгоныг тоолж, би төдөн хүн аварсан гэж цээжээ дэлдэх сэтгэл бидэнд байдаггүй. 

Одоогоос арваад жилийн өмнө байх. Нэгдүгээр хороололд айл шатлаа гэсэн дуудлага ирсэн. Очтол хаалга нь түгжээтэй, онгойлгож өгөхг үй байсан. Орон сууц болохоор гал бусад айл руу орох магадлалтай. Арай гэж хаалгыг нь онгойлготол нэг ах согтоод, тамхиа унтраалгүй унтчихсан байсан. Баруун шанаа нь түлэгдчихсэн хэвтэж байсныг гаргаж амийг нь аварсан. Гэх мэтчилэн олон үйл явдлыг тоочиж болно. 

-Ой хээрийн түймэр ихэнхдээ хүний болгоомжгүй үйлдлээс болдог. Нүүхдээ нурмаа үлдээснээс, тамхиа унтраалгүй орхисноос олон мянган га газар шатчихдаг. Ой хээрийн түймрийг унтраахаар ажилладаг онцгойгийнхон гар мухар байдаг юм билээ. Өдөр шөнөгүй, техник хэрэгсэлгүй ажиллахад шантрах үе байдаг уу? 
-Ажилдаа бие сэтгэлээ зориулчихаар шантрах, ухрах бодолг үй болчихдогийг хүчний байгууллагынхан хэлнэ дээ. Амралтын өдрөөр гадуур явж байхад гал гарвал гүйгээд оччихно. Тэр айлд хүн байна уу, аврах ажиллагаа яаж явуулах вэ гээд л асууж эхэлдэг. Мэргэжлийн онцлог юм даа. Нэг үеэ бодвол бидний техник хэрэгсэл сайжирсан. Таны хэлдэг үнэн л дээ. Манай иргэдийн дэндүү хэнэггүй байдлаас асар их хохирол учирч буйг хараад харамсдаг. Татсан тамхиа гүйцэд унтрааж яагаад болохгүй гэж. Аялал зугаалгаар яваад асаасан түүдгээ унтраахгүй орхисноос ой хээрийн түймэр их гардаг. 

Маргааш цасан болон шороон шуургатай, хол газар битгий яваарай гээд анхааруулсаар байтал хотоос гараад хээр суучихдаг. Гэсэн ч бид аврах үүрэгтэй болохоор бүх чадлаа дайчлан ажилладаг. Тэд аврах ёстой гэсэн бодолтой хүмүүс олон байдаг. Хамгийн наад зах нь үерийн аман дээр буучихаад хашаанд нь бага хэмжээний ус орохоор “Бид үерт автлаа” гээд байдаг. Үнэндээ бол ганц хоёрхон хүрз гишгээд шуудуу гаргаж усаа зайлуулах боломж байсаар байтал “Та нар аврах ёстой” гээд суугаад байдаг. Цаана нь гэр нь тэр чигтээ усанд автаад, хүний амь нас хохирох нөхцөл байдал үүссэн хүнд тохиолдлууд олон байдгийг иргэд маань ойлгоосой гэж боддог. 

Бидний өвөг дээдэс аливаа зүйлд монгол ухаанаар хандаж асуудлыг шийддэг байсан. Гэрийнхээ ард тогоогоо хөмрөөд тавьчихаар ус гэр рүү нь орохгүй тойроод л урсдаг. Гэрээ тойруулаад шуудуу ухчих тийм хэцүү биш шүү дээ. 

-“МИ-8”-ын осол монголчуудын зүрх сэтгэлийг шимшрүүлсэн. Аймшигт осол болсноос хойш онцгой байдлын албан хаагчдын гэр бүлийнхэн айдас түгшүүртэй байдаг болсон байх? 
-“Тэд маань амьд байгаасай, хохирол бага амсаасай” гэж залбирч суусан даа, бид. Нэг салбарт гар нийлэн ажиллаж байсан нөхөд минь сураггүй болчихлоо, олдсон ч амьд үлдсэн нь цөөхөн байна гэдгийг дуулах маш хүнд юм билээ. 

Мэдээж бидний ажил амь дүйсэн ч ар гэрийнхэн маань хамгийн их ойлгож, тусалж, дэмждэг. Манай гэр бүлийн хүн Аврах, гал унтраах ангид дуудлага хүлээн авагчаар ажилладаг болохоор сайн ойлгоно. Г.Алтангийн “Алтжин-Бөмбөгөр” худалдааны төв шатсан даа. Гал унтраах ажилд нийслэлийн гал унтраах бүх анги ажилласан. Би Баянзүрх дүүргийн Аврах, гал унтраах 63 дугаар ангид салаан даргаар ажиллаж байлаа. “Алтжин-Бөмбөгөр” цонхгүй, хоёр талдаа л хаалгатай байсан нь аврах ажиллагаа явуулахад хүндрэл учруулж, бид бараг 48 цаг ажилласан. Манай эхнэр хоёр дахь хүүхдээ төрүүлээд удаагүй байсан юм. Ээлжнээс буух цаг болчихоод байхад намайг очихгүй болохоор ирж тусалсангүй гээд бухимдангуй байж. Зурагтаа асаатал манай ангийнхан хөө, тортог болчихсон ажиллаж буйг хараад намайг учиргүй өрөвдсөн гэж ярьдаг юм. 

-Амиа хорлож буй хүний доогуур хэн нэгэн орж байсан тохиолдол гарч байгаагүй байх. Тухайн үед хүн бүхэн таны эр зоригийг бахдаж байсан. Тэр үйл явдлыг эргээд дурсахгүй юу? 
-Би тэр үед НОБГ-ын Шуурхай удирдлагын төвд ахлах мэргэжилтнээр ажиллаж байсан юм. Гэтэл Таван шарын орчим нэг охин амиа хорлох гээд байна гэсэн дуудлага ирсэн. Очтол Ханын материал руу эргэдэг уулзварын зүүн талд шинээр баригдсан таван давхар барилгын гаднах шатан дээрээс нэг охин “Үсэрлээ” гээд орилоод байсан. Бид “Амиа хорлох хэрэггүй, болохгүй” гэж сануулж, анхаарлыг нь сарниулж байх зуур цагдаагийн нэг ажилтан, манай хоёр аврагч дээвэр дээр гарсан. Аврагч тэр охины хувцаснаас зуурсан боловч охин эсэргүүцэж ноцолдсоор тавиулчихаад үсэрсэн. Нэг хартал дээрээс хүн унаж байсан, би гүйж байснаа л санадаг. 

Ухаан ортол манайхан тойрчихсон “Амьд уу” гэхэд нь хариулсан байх. Дахиад нэг ухаан ороод нөгөө охиноо асуутал “Чөмөг нь л хугарсан. Өөр гэмтэлгүй” гэхийг сонсоод баярласан. Эмч нар уруул оёод л байх шиг байсан. Би 15 хоног сэхээн амьдруулах тасагт хэвтэн эмчлүүлсэн. 

-Нөгөө охины гэрийнхэн танд хязгааргүй их баярладаг байх даа? 
-Үгүй л болов уу. Үнэнийг хэлэхэд би тэр охин, аав, ээжид нь гомдолтой явдаг. Ээж нь охиноо асуухгүй, харин “Манай охины малгайг та нар яасан” гээд хэлснийг дуулаад гутарсан. Мөн цагдаагийн нэг ажилтан ээж рүү нь залгаад “Охин чинь таван давхраас үсэрчихлээ” гэхэд “Аль моргт очих вэ” гэж асуусан гэсэн. 

-Тэр охинтой уулзсан уу. Танд баярлалаа гэж хэлсэн үү. Таныг эргэж очсон уу? 
-Уулзаагүй ээ. Баярлалаа ч гэж хэлээгүй, тэр охин. Сүүлд сонсох нь ээ, тэр охин дахиад амиа хорлохыг завдсан гэж манай аврагч нар хэлсэн. Намайг олон өдөр эмнэлэгт хэвтсний дараа сэтгүүлчид ирж, ярилцлага авсан юм. Ээж нь зурагтаар харсан бололтой, жүүс барьчихсан ирээд нэг их юм яриагүй. Тэрнээс хойш уулзаагүй. 

-Тэр охин яагаад амиа хорлох гэсэн юм бол? 
-Дунд сургуулиа төгсөхөөр нь аав, ээж нь алтан бөгж авч өгсөн юм билээ. Охин тэр бөгжөө барьцаанд тавиад, мөнгийг нь найзууддаа зарцуулчихаж. Харин найзууд нь мөнгөө өгөхг үй болохоор нь айлгах гэж тэгсэн гэсэн. Ийм л учиртай юм билээ. 

-Та хоёр хүүхдийн аав болчихсон байсан гээ биз дээ. Охины амийг аврахаар гүйхдээ та “Миний амь нас хохирвол тэд маань яах вэ” гэж бодоогүй гэж үү? 
-Би юу ч бодоогүй. Хүн унаж буйг хараад л “Би аврах ёстой” гэсэн бодол толгойд орж ирсэн. Дараа нь уулзсан хүн бүхэн “Амиа хорлож буй хүнийг авраад, өөрийгөө золиосолдог хүн чамаас өөр байна уу. Эхнэр, хүүхдүүдээ бодсонгүй юу” гэж зэмлэсэн. Энэ бүгдэд хэлдэг нэг үг надад байдаг юм. “Хүн аврах гэж очоод чадахгүй бол манай аврах албаны нэр хүнд унана. Аврах гэж очоод алчихлаа гэж хохирогчдын ар гэрийнхэн хэлдэг юм” гэж хэлсэн. Ухаан ороод “Үхэл ойрхон л байдаг юм байна” гэж хэлэхэд эхнэр маань их уйлсан. 

-Өндрөөс унаж буй хүний жин бодит жингээсээ 20-30 дахин хүнд болж буудаг гэсэн. Тийм хүнд зүйлд дарагдсан болохоор таны эрүүл мэндэд чинь сөргөөр нөлөөлсөн байх даа? 
-Жин нь хэд дахин нэмэгддэг гэдэг үнэн. Тэр охин махлаг байсан болохоор нэлээд хүнд зүйлд дарагдсан. Миний нурууны 2-5 дугаар үе шахагдсан, хоёрдугаар үе хугарсан. Уруул сэтэрч найман оёо тавиулсан. 

-Нурууны үе шахагдах аюултай гэсэн. Таныг анзаараад байхад байсхийгээд босоод байх юм. Нуруу чинь өвддөг бололтой юм аа? 
-Тийм ээ, удаан суухаар нуруу өвддөг. Жил бүр Хужиртад эмчилгээ хийлгэдэг. Саяхнаас өвдөөд бүр болохг үй болохоор нь эмнэлэгт хэвтээд, өнгөрсөн даваа гаригт ажилдаа орлоо. 

-Нурууны өвчин мэдрэлтэй шууд холбоотой байдаг юм билээ. Та тоймтой эмчилгээ хийлгэхгүй яваад байгаа юм байна даа? 
-Хагалгаа хийх шаардлага гарч болзошгүй байгаа. Мэдрэлийн судас дарагдсан гэж эмч нар хэлсэн. Намайг хүнд өвчтэй байхад манай ОБЕГ, НОБГ-ынхан хуваарь гаргаад өдөр бүр ирдэг байсан. Хүн гэдэг сэтгэлийн амьтан болохоор тэднийгээ хараад их урам зориг ордог юм билээ. Хэрвээ би аврагч биш жирийн нэг хүн байсан бол өдийд хөл дээрээ босоогүй л байх болов уу гэж боддог. Хамт олонтой байх сайхан юм аа. 

-Хүний чанар дэндүү муудчихаж. Хорвоогийн жаргалтай өдрийг харах боломж олгосон хүнд энэ насаараа талархах ёстой бус уу. Хамгийн наад зах нь эмчилгээ хийлгэ гээд хэдэн төгрөг өгөх сэтгэл тэр хүмүүст байхгүй байна. 
-ОБЕГ-аас хамгийн сайн тоног төхөөрөмжтэй эмнэлэг олж өгч, төлбөрийг нь даан, Хужиртад амраасан. Сайхан хамт олны хүчээр би өдий зэрэгтэй яваа хүн. Би үүргээ л биелүүлсэн болохоос тэр хүмүүсээс мөнгө горьдож авраагүй шүү дээ. Ерөнхийлөгчийн зарлигаар “Шударга журам” медалиар шагнасан. Улаан загалмайн нийгэмлэгээс “Нигүүслэл” одонгоороо урамшуулсан. 

-Гэхдээ л, арай ч дээ гэх бодол надад төрөөд байх юм. Хүнд амьдрал хайрлана гэдэг хамгийн дээд буян. “Сайн санааны үзүүрт тос” гэж монголчууд бэлгэшээдэг. Таны ажил, амьдрал өөдрөг байна гэдэгт итгэлтэй байна. 
-Баярлалаа. Би ч бас тэгж боддог. 

-Налайх дүүрэгт уурхайн осол их гардаг. Сүүлийн үед нам жим байна. Уурхайн ам хаасантай холбоотой байх, тийм үү? 
-Тийм ээ, амуудыг хааснаар хүний амь нас хохирох, уурхайн гүнд дарагдах тохиолдол багассан. 

-Та цаашдаа энэ албандаа зүтгэсээр л байх уу. Амиа хорлох гэж буй хүний доогуур дахиад орохгүй юм байгаа биз дээ? 
-Шаардлага гарвал үүргээ гүйцэтгэх л ёстой. Би аврах л ёстой гэсэн бодолтой явдаг. Би ч биш манай онцгойгийнхны онцгой чанар юм даа. Тангараг өргөөд, бие сэтгэлээ зориулсан юм чинь үнэнчээр ажиллах болно.

Х.Оюунсүрэн 

Эх сурвалж: Өнөөдөр

Энэ мэдээ танд таалагдаж байвал LIKE хийгээрэй. Танд баярлалаа.
Манай сайт танд таалагдаж байвал LIKE хийгээрэй. Танд баярлалаа.
    АНХААР! Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууныг баримтална уу. Ёс бус сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Мэдээний сэтгэгдэлд www.mongolcom.mn хариуцлага хүлээхгүй.