Black box-ын орон зай, цаг хугацаа хамааралгүй нэгэн явдал

Twitter Print
2014 оны 10-р сар 16-нд 16:31 цагт
Мэдээний зураг,

Тэрбум, тэрбумаар хэмжигдэх хөрөнгөтэй баян Хорлоо хатагтай тэр олон жилийн эцэст санасандаа хүрлээ. Олон жилийн өмнө “үрийнх нь толгойг залгиж” зовлон шаналалд унагасан Юндэнгээр тэр“өшөө, занал хорслоо тайлчихаж” байгаа нь энэ. Нийгэмд шударга ёс хэрэгтэй, гэтэл түүний төрөлх хотынхон санаж сэдсэн бүхнийх нь эсрэг зогсов. Гэвч тэдний юу ч үгүй хоосорсон амьдрал сэтгэл зүрхийг нь хэмлэх аж. Төрөлх хотод нь сэтгэл сэргээж, гялайж гялтайх юм юу ч үгүй болж хоцорсон хөөрхийлэлтэй тэд тэрбумтан хатагтайн арга эвийг олохыг хичээх болно. Тэгэх ч ёстой юм, амьдрал хойно. Хатагтай төрөлх хотдоо шударга ёс тогтоохын тулд тэрбум доллар амлана. Таван зуун мянгыг нь хотын хөгжилд, үлдсэн хэсгийг нь хотын хүн бүрт толгой дараалан тарааж өгөхөөр. Шударга ёс-мөнгө хөрөнгө, өш хонзон-хүнлэг сэтгэл, үйлийн үр-бүхнийг өөрчлөөд хаячих хүсэл гээд эрсэлдэж тэрсэлсэн бүхний дунд үйл явдал өрнөнө.

Өнөөгийн Монгол нийгмийн хөрсөн дээр ингэж яв цав зохицож буух жүжгийн зохиол тэр бүр олдохгүй. Гоо марал, Гэгээн Муза наадмын шагналт “Black box” театрын уран бүтээлчид харин энэ алдартай зохиолыг гярхай олж харж тайзнаа тун чадварлаг тавьжээ. Ерөнхий найруулагч, зураач С.Мягмар, найруулагч, гол дүрийн жүжигчин Ж. Амарзаяа, дууны найруулагч М. Боролдой нарын олон уран бүтээлчдийн ур чадвар жүжгээс илт харагдана. Жүжгийн тавилт ч ондоо, “Black box”-ын гэж хэлж болох барилаар, жүжгийн бүхий л үйл явдал танхимдаа уусан орно. Үзэж суугаа хүн бүхэн жүжгийн үйл явдал, өрнөлийн нэгээхэн хэсэг болчихно гэсэн үг.

Харин зохиол ёсоор жүжгийн үйл явдал өнгөрсөн зууны 50-аад оны үед Швейцарийн нэгэн жижиг хот Гюлленд  өрнөх аж. Олон саяын хөрөнгөтэй хижээл насны хатагтай Клара Цаханассьян төрөлх хотдоо ирж байна. Энэ хотын үйлдвэр худалдааны газрууд шил шилээ даран дампуурч, хүн тогтохоо больсон, байгаа хэд нь тартагтаа тулж ядуурлын ирмэгт хүрчээ. Харин Клара хатагтайн айчлал тэдэнд бяцхан ч атугай горьдлого төрүүлж, түүнийг аргалахын тулд нэгэн мухлагийн эзэн жар гарсан настай Иллд хандах аж. Тэрээр залуу халуундаа Кларад дурлаж, хайрлаж явсан, дундаасаа хөөрхөн охин үртэй болсон эр. Гэвч амьдрал тэднийг “ширвэжээ”, гэхдээ Иллийн бруугаар…

Галт тэрэг огт зогсдоггүй хотын буудалд хүчээр бууж ирсэн Клара хатагтай нэг хөлөө авто осолд, нөгөө гараа  нисэх онгоцны сүйрлийн үед алдсан, гэхдээ маш сайн хийцийн хиймэл эрхтнээр орлуулсан нэгэн байх аж. Түүний араас албат шивэгчид, долоо, наймдугаар нөхрүүд нь, өч төчнөөн ачаа бараа, гинжээр оосорлосон хар ирвэс, эцэст нь авс дагалдана. Яагаад авс авч яваа юм бол? Сүр жавхлантай угтан авсан Гюллен хотын иргэд тэр бүгдийг хараад гайхан учраа олж ядна. Харин тэдний хүсэн хүлээсэн Клара хатагтайн туулсан амьдрал хар цагааны хоормог, Гамбург хотын эмсийн хүрээлэнд арга ягдаж явахдаа золоор Цаханассьян гэгч тэрбумтантай танилцан урхидаж дөнгөснөөр хөлгүй их хөрөнгөд умбажээ. Гэвч түүний туулсан хатуу амьдралын зовлон шаналал, өс хорслыг юу ч цайруулах аргагүй. Бүсгүй Иллд хөл алдан дурлаж явахдаа түүнийг хар ирвэс гэж сэтгэлдээ дотноор дууддаг байж. Харин тэр хар ирвэсээ одоо гараасаа хөтлөх болж. Бүхнийг, тэр дундаа хотынхныг гартаа хөтлөх хатагтай чухам юунд зорьж ирэв, тэр их хөрөнгө амладагийн учир юунд вэ?

Инээдмийн эмгэнэлт энэ драмыг орон зай, цаг хугацаа хамааралгүй нэгэн явдал хэмээн үзэж болно. Өнөөдөр уг жүжиг "Black box" театрын бүтээл болжээ.

Щвейцарийн зохиолч Фридрих Райнхольд Дюрренматт (германаар Friedrich Reinhold Dürrenmatt, 1921-1990) энэ зохиолоо 1956 онд туурвижээ. Инээдмийн уг жүжиг “Хатагтайн айчлал”(Der Besuch der alten Dame) тайзнаа тавигдсан даруйдаа алдар хүндлэл хүлээж эхэлсэн бөгөөд 1962/63 болон 1982/83 оны театрын улирлуудад улам алдаршиж дэлхийн дахинд үнэлэгдэх аугаа бүтээл болсон түүхтэй. Герман хэлээр зохиол бүтээлээ туурвидаг Швейцарийн жүжгийн зохиолч, нийтлэлч, экспрессионист зураач Фридрих Дюрренматт 1921 оны нэгдүгээр сарын 5-нд мэндэлжээ. Залуудаа нэлээд нэртэй сэтгүүлч болж, улс төрийн нийтлэлээсээ болж шоронд хоригдож явсан түүх түүнд бий. Зураач болохоор Цюрихийн уран зургийн сургуульд орж суралцсан ч хэтэрхий чөлөөт сэтгэлгээ, өөрийгөө илэрхийлэх арга хэлбэр нь тухайн үеийн багш нараас сайн үнэлгээ авч чадалгүй сургуулиа орхисон гэдэг. 1946 онд Фредрих Дюренматт анхныхаа жүжгийг, 1948 онд удаах жүжгээ бичиж, олон тооны уран бүтээл туурвисан ч төдийлөн амжилт олж чадалгүй санхүүгийн хувьд хүндхэн амьдарч байжээ. Харин 1956 онд “Хатагтайн айлчлал” жүжгээ бичсэнээр Швейцарь төдийгүй олон улсад алдар нэртэй болж, ХХ зууны жүжгийн шилдэг зохиолчдын эгнээнд үүрд бичигдэж үлдсэн байна. Европт гайхмаар амжилт олсон уг жүжгийг 1958 онд Америкийн Бродвейд Питер Брук найруулан тавьж байжээ.

Уг жүжгийг уран сайхны кино, дуулалт жүжгийн хэлбэрээр олон оронд үзэгчдийн хүртээл болгосон бөгөөд хамгийн сүүлд гэхэд дуулалт жүжгийн хувилбар нь 2013 онд Швейцарь, 2014 оны хоёрдугаар сард Австрийн Вена хотод тоглогдоод байна. Харин драмын жүжгийн хэлбэрээр 2010 оноос Энэтхэгийн Банглор хот, 2008 оноос ОХУ-ын Москва хотод тоглогдож байна.

Фридрих Дюренматт 1990 онд зүрхний шигдээсээр нас баржээ. Түүнийг сэтгэл зүйн адал явдалт зохиолчдын алдартай төлөөллүүдийн нэг гэж албан ёсоор үздэг.

 

Сэтгүүлч Л.Отгонбат

E-mail: mongolcom.mn@gmail.com
Утас: 76110303, 76110505

Энэ мэдээ танд таалагдаж байвал LIKE хийгээрэй. Танд баярлалаа.
Манай сайт танд таалагдаж байвал LIKE хийгээрэй. Танд баярлалаа.
    АНХААР! Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууныг баримтална уу. Ёс бус сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Мэдээний сэтгэгдэлд www.mongolcom.mn хариуцлага хүлээхгүй.