Ц.Оюунгэрэл - ЗАДГАЙ САНАЛ

Twitter Print
2021 оны 02-р сар 19-нд 11:36 цагт
Мэдээний зураг,

Мухардлаас гарах арга хайж байгаа Ардчилсан Намын гишүүддээ энэ нийтлэлийг зориулж байна.

Нам маань хоёр даргатай хоёр тамгатай, хоёр өөр шүүхийн шийдвэртэй, хоёр өөр хурлуудтай байна. Маргааныг хэн хэзээ таслах юм гэж бүгд нэгнээсээ асууж байна. Дээд шүүх эхлээд маргаан тасалж Ц.Тувааны нэрийг нам төлөөлөх бүртгэлээс хассан. Улсын Бүртгэлийн газар бас нэг маргаан тасалж Ц.Тувааны барьж буй тамга хүчингүй гэв. Захиргааны хэргийн шүүх дараагийн маргааныг хүлээн авч С.Эрдэнийн хүсэлтийг эс хангаж, Ц.Тувааны гаргасан өргөдлийг шийдэхээс түдгэлзүүлэв гэлээ. Үр дагаварт нь хоёр дарга хоёулаа асуудалтай, хоёр тамга хоёулаа хүчинтэй ч юм шиг, хүчингүй ч юм шиг байдал үүсээд байна.

Одоо нөхцөл байдал цаг хугацаанд шахагдаж байна. Ардчилсан Нам анх удаа Ерөнхийлөгчийн сонгуульд орж чадах нам уу, үгүй юу гэдэг асуулттай тулгарч үзэж байна. Ийм хэмжээнд тултлаа үйл ажиллагаа доголджээ. Жирийн гишүүдийн итгэл үнэмшил гэдэг асар том хүч л АН-ыг муу бүхнээс хамгаалах эцсийн цайз болж үлдээд байна. Одоо энэ хүчийг хэдэн тийш задлах уу, нэг тийш хөдөлгөж босгох уу гэдгийг шийдэх цаг ойртжээ.

Дүрмээр харагдаж буй гол гарц бол Дотоод Сонгуулийн Хороо сунгаа зарлах. Бүх гишүүдийн сунгаа. Жирийн гишүүд саналаа өгдөг тэр л сунгаа. Өөр юу ч өнөөдрийн маргаанд цэг тавьж чадахгүй. Сунгаа болгон чухал байдаг ч энэ удаагийн сунгаа АН-ын суурийг бэхжүүлэх үү ганхуулах уу гэдгийг шийдэх сунгаа болох гэж байгаараа онцлог юм. Ийм чухал сунгаанд гишүүдийн сонгох, сонгогдох эрхийг чөлөөтэй эдлүүлэх шаардлагатай. Эрхээ чөлөөтэй эдлэнэ гэдэг нь гишүүд “дээрээс өгсөн заавраар” биш өөрөө саналаа гаргах эрхээр хангагдах ёстой гэсэн үг.

Манай намд байдаг бүлэг фракцийн, эсвэл лидерүүдийн заавраар “хайрцагласан” саналууд намыг хагалж буталдаг уламжлалтай ба харин задгай саналууд биднийг эвлэрүүлдэг түүхтэй. Гишүүд хэдийчинээ хайрцаглагдахгүй задгай санал хураалтад орно, төдийчинээ маргаан үүсэхгүй, нам хагарахгүй байж чаддаг. Үнэхээр намынхаа эв нэгдэлд санаа зовж байгаа бол, олон удаагийн ялагдлын дараа сэхье сэргэе гэж бодож байгаа бол намын бүх шатны дарга нар гишүүдээ “хайрцаглахаас” эрс татгалзах ёстой юм. Өмнөх гашуун “хайрцаг”-ны туршлагууд манай намыг яаж буталж байсныг бид олон удаа харж байлаа. Сунгаа, дотоод сонгууль явах үед “архаг” гишүүд хэнийг дэмжиж байгаагаа хэлэхгүйгээр нэр дэвшигч нараас тодорхой амлалт, шан харамж хүлээж “бодон байж болно оо, байж бай, тухайн үед нь команд өгнө, миний үгийг хүлээгээд байж байгаарай” гэх мэтээр жирийн гишүүдийн шийдвэр гаргах эрхийг нь “түдгэлзүүлдэг” уламжлал бий. Энэ загварыг намын дотоод сонгуульд хэр их ашиглана, төдийчинээ бид ялзарч, хуваагдаж, ялагдал руугаа ойртдог.

Гэтэл хайрцаглаагүй задгай санал биднийг гайхалтай эвлэрүүлж чаддаг. Яагаад гэвэл задгай санал нийгмийн захиалгыг нам руу оруулж ирдэг юм. Нутаг орондоо намынхаа нэр хүндийг өргөе, өсгөе гэдэг бодлоор гишүүд өөр өөр санал өгдөг. Тухайн орон нутаг, орчин тойрноо гишүүд өөрийн эрхгүй төлөөлдөг. Ингэж тал талаас эрх чөлөөтэйгээр өгсөн задгай санал намын удирдлагын цөөхөн хүмүүсийг вакумаас нь гартал нь шинэ шийдэл гаргаж өгдөг. Энэ утгаараа задгай санал бол жинхэнэ шууд ардчилал байдаг. Задгай санал өгье гэвэл гишүүд яах ёстой вэ гэж үү? Сунгаанд яаж санал өгөх талаар хэн нэгэнтэй үгсэж зохион байгуулалтад орохгүй л гэсэн үг. Зөвхөн өөрийнхөө бодож байгаагаар шийдвэрээ гаргана. Яагаад гэвэл таны бодол бол ардчилал. Таны бодол бол эв нэгдэл. Таны бодол бол маргааныг шударгаар таслах шүүх. Таны бодол бол эрх чөлөө. Та хүний үгээр биш, өөрийн бодож тунгааж шийдсэний дагуу саналаа өгөх нь ардчилсан намыг сэргээх амь тарианы дусал болно.

Энэ энгийн ардчилсан процессийг гучин жил ардчилал ярьж буй намын гишүүдэд заах хэрэггүй дээ гэж хэн нэгэн хэлэх буй заа. Гэвч өнөөдрийн нөхцөл байдал намын дотоод ардчилал алдагдсанаас үүссэн зөрчил учраас энэ тухай ярих боллоо. Дотоод ардчилал сайтай байж чадвал хэнд ч дийлдэхгүй хүч Ардчилсан Намд байдаг болохоор би тэр хүчийг дуудан гаргах гэж энэ тухай бичлээ. Өнөөдрөөс яг 31 жилийн өмнө 70 жил “хайрцаглагдсан” байсан нэг намын тогтолцооны өөдөөс АН-ын үүсгэн байгуулагч гишүүд сөрөн босч МоАН-ыг байгуулж байжээ. Тэд ард түмний саналыг чөлөөтэй болгоод өг л гэж тэмцсэн. Хүн бүхэн саналаа өгснийхөө төлөө, эсвэл өгөөгүйн төлөө, эсвэл өөр хүнд өгснийхөө төлөө шийтгэл хүлээдэггүй болгоод өг гэж тэмцсэн байдаг. Тэдний авчирсан сонгох, сонгогдох эрх чөлөө янз бүрийн нөхцөл байдалд янз бүрээр зөрчигдөж байгаа учраас түүхэн энэ өдөр сонгох эрх чөлөөний тухай бичлээ.

Ардчилсан намын аймаг, дүүрэг, сум, хорооны намын хорооны дарга нар аа, орон нутгийн бүх шатны ИТХ-ын гишүүд, засаг дарга нар аа, УИХ-ын гишүүд ээ, бүлэг фракцийн дарга нар аа, Ардчилсан намынхаа жирийн гишүүдийн итгэл үнэмшил, эрх чөлөө, үнэт зүйлд итгэ! Тэдэнд задгай сонголт хийх боломжийг олго! Тэднээс өөр хэн ч Ардчилсан намын хагаралыг эдгээж, босгож ирж чадахгүй.

Ц.Оюунгэрэл

2021-02-18

 

Энэ мэдээ танд таалагдаж байвал LIKE хийгээрэй. Танд баярлалаа.
Манай сайт танд таалагдаж байвал LIKE хийгээрэй. Танд баярлалаа.
    АНХААР! Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууныг баримтална уу. Ёс бус сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Мэдээний сэтгэгдэлд www.mongolcom.mn хариуцлага хүлээхгүй.